Bouwtips voor een LPAM antenne

Na 5 jaar en vele honderden uren testen een paar tips & tricks voor de bouw van een goede LPAM antenne.

De helft v.d. antenne is het aarde netwerk, onderschat dit niet ook al heb je een postzegeltuintje!

Bij zowat iedereen zijn de radialen te kort vanwege de ruimte, een te korte radiaal doet niks (houd er maar een radio bij, gaat niet over de nek). De oplossing is geen open einde maar aarde, de test met de radio zal het bewijzen. Daar heb je geen HF ampรจretang voor nodig maar het is wel handig. Je zult ook gelijk de wet v.d. communicerende vaten tegenkomen, een extra radiaal die goed werkt trekt ergens anders weer stroom weg dus steeds weer “terug” meten of e.e.a. is verbeterd. Een KiwiSDR heeft tegenwoordig een S-meter per 0,1 dBm dus je ziet zo wat werkt en wat niet. Radialen mogen gerust een 90 graden hoek maken, vraag het aan de buren en maak twee mooi lange radialen die aan het eind niet hoeven worden geaard, die stralen wel zoals je test radiootje zal bewijzen. Heb je het goed voor elkaar, dan ervaar je nergens inslag, hoe mooi is dat!?

Het ideaal, tenminste zo is het hier, is dat de stroom in de straler draad gelijk is aan de stroom in de opgetelde radialen. Hoe meer metaal hoe beter al ben ik geen voorstander van hoge aarde, een garage/schuur daktrim of dakgoot doet doorgaans niets al is het bij iedereen anders. Testen, testen en nog eens testen!

Ga voor een HF aarde van <18 ฮฉ, dan begint het ergens op te lijken. Uiteraard moet deze impedantie weer op 50 ฮฉ gebracht worden voor je coax/eindtrap. Daar zijn enkele mogelijkheden voor, o.a. de R130 antenne tuner van Frits (Elektrodump) werkt hier al jaren uitstekend. Heb je alles voor elkaar dan zul je merken dat het ๐™ซ๐™ง๐™ž๐™Ÿ๐™ฌ๐™š๐™ก niets uitmaakt tussen een gortdroge zomer of zeiknat zoals nu. SWR verschillen tussen wind of geen wind geeft aan dat er "losse" delen in de antenne zitten (corrosie tussen aluminium en ijzeren parkers bijvoorbeeld). Een max. verschil tussen 1,0:1 en 1,1:1 is haalbaar al moet alles dan wel zwaar uitgevoerd zijn, hoe dunner b.v. de straler draad of spaken v.d. top cap, hoe meer variatie heb ik gemerkt. Met 120-150% PWM modulatie zal de SWR enkele tienden hoger pieken, hoe smaller de antenne, hoe meer het zal zijn. Je streeft naar <1,5:1 (met modulatie) omdat 1,5:1 slechts 4% power verlies betekent, een beetje psychologisch dat de waarde per se 1,0:1 moet zijn, dat lukt een professionele broadcaster ook niet als hij moduleert! Heb je weinig tuin maar voldoende budget, laat dan uit รฉรฉn stuk een top cap lassen uit aluminium, geen 4 sprietjes maar b.v. 8 spaken รฉn een velg. Het mooie van een goede top cap is dat de elektrische lengte met een factor 3 wordt verlengd. Mag je zoals hier slechts een 15 m mast plaatsen, dan heb je elektrisch met een 3 m diameter top cap toch maar mooi 9 m extra lengte wat een mooie winst oplevert.

!! ๐— ๐—˜๐——๐—˜๐——๐—˜๐—Ÿ๐—œ๐—ก๐—š ๐Ÿฏ – ๐—ฆ๐—ง๐—”๐—ง๐—˜๐— ๐—˜๐—ก๐—ง ๐Ÿฏ !!

Maanden voorbereid en nu definitief, Album AM 846 stopt per 1 juli. De vergunningen zijn overgenomen door naamgenoot Renรฉ. De 846 kHz zal 24/7 365 worden gevuld met MCB Radio.
Alvast รฉรฉn v.d. vijf jingles die binnenkort ter promotie door zowel Renรฉ op de 747 vanuit Alphen als ik vanuit Uden regelmatig op 846 worden uitgezonden tot de volledige overdracht op 1 juli.

Months of preparation and now final, Album AM 846 will stop on July 1. The permits were taken over by namesake Renรฉ. The 846 kHz will be filled 24/7 365 with MCB Radio.
Here is one of the five jingles that will soon be broadcast regularly for promotion by both Renรฉ on 747 from Alphen and I from Uden on 846 until the full transfer on July 1.

!! ๐— ๐—˜๐——๐—˜๐——๐—˜๐—Ÿ๐—œ๐—ก๐—š ๐Ÿฎ – ๐—ฆ๐—ง๐—”๐—ง๐—˜๐— ๐—˜๐—ก๐—ง ๐Ÿฎ !!

Beste luisteraar,

Album AM zal op 1 juli 2024 de uitzendingen staken op 846 kHz (locatie Uden en Linschoten). Vorig jaar is naast 1251 kHz de F-licentie (zendamateur) ingeleverd, ook daar is alles getest wat maar mogelijk was. Kennelijk is voor 1251 kHz al vier maanden geen animo, een exclusieve frequentie voor Nederland maar dan moet je wel in NB of LB wonen want het is een contour frequentie.

Soms zal Album AM on air zijn met een mix van 1. Radio Caroline Flashback (live), 2. Unique – Smooth, 3. Unique – Classic Rock, 5. Neverland Radio (live) of รฉรฉn v.d. Album AM playlists.

Veel geleerd over AM antennetechnieken afgelopen 5 jaar, drie antenne typen, twee locaties en op 1035, 846 en 1251 kHz. Alles is wel zoโ€™n beetje getest gedurende vele honderden uren en veel beter zal het niet worden ๐™™๐™ช๐™จ de uitdaging is vervlogen na 20 gewerkte landen met als grootste afstand 2410,78 km naar Murom in Rusland.

Een klein rekensommetje leert dat afgelopen 5 jaar circa โ‚ฌ 11.000,- is uitgegeven aan ๐™ช๐™ž๐™ฉ๐™จ๐™ก๐™ช๐™ž๐™ฉ๐™š๐™ฃ๐™™ contributies en dan werpt zich niet de vraag op ๐™ค๐™› maar ๐™ฌ๐™ž๐™ก je gemiddeld circa 2k per jaar uitgeven welke in de algemene middelen van de (R)overheid verdwijnt en o.a. wordt uitgegeven aan groene luchtfietserij, het COA en Toekan hotelsโ€ฆ
Voor mij is het antwoord evident, LPAM is voor een beetje testen als zendamateur exorbitant duur en je krijgt er amper tot niets voor terug, tijd om (weer) een andere hobby op te pakken!

Dear listener,

Album AM will stop broadcasting on 846 kHz on July 1, 2024 (location Uden and Linschoten). Last year, the F license (HAM Radio) was surrendered in addition to 1251 kHz, and everything possible was tested there too. Apparently there has been no interest in 1251 kHz for four months, an exclusive frequency for the Netherlands, but then you have to live in the province of Noord-Brabant or Limburg because it’s a contour frequency.

Sometimes Album AM, will be on air with a mix of 1. Radio Caroline Flashback (live), 2. Unique – Smooth, 3. Unique – Classic Rock, 5. Neverland Radio (live ) or one of the Album AM playlists.

Learned a lot about AM antenna techniques over the past 5 years, three antenna types at two locations on 1035, 846 and 1251 kHz. Everything has been tested for many hundreds of hours and it won’t get much better. The challenge has passed after 20 countries worked, with the greatest distance being 2410.78 km to Murom in Russia.

A little calculation shows that in the past 5 years approximately โ‚ฌ 11,000 has been spent on contributions. For me the answer is obvious, LPAM is exorbitantly expensive for a bit of testing as a radio amateur and you hardly get anything in return, time to take up (again) another hobby!

Flugplatz 2003
Flugplatz 2003

!! ๐— ๐—˜๐——๐—˜๐——๐—˜๐—Ÿ๐—œ๐—ก๐—š ๐Ÿญ – ๐—ฆ๐—ง๐—”๐—ง๐—˜๐— ๐—˜๐—ก๐—ง ๐Ÿญ !!

Beste luisteraar,

Vanaf 19 juli zal deze blog na 5 jaar worden beรซindigd en werkt het e-mail adres ๐—ฟ๐—ฎ๐—ฑ๐—ถ๐—ผ@๐—ฎ๐—น๐—ฏ๐˜‚๐—บ๐—ฎ๐—บ.๐—ป๐—น niet meer!

Als alternatief kun je vanaf deze datum Album AM nog een tijdje bereiken op het e-mail adres ๐—ฎ๐—น๐—ฏ๐˜‚๐—บ๐—ฎ๐—บ๐Ÿด๐Ÿฐ๐Ÿฒ@๐—ด๐—บ๐—ฎ๐—ถ๐—น.๐—ฐ๐—ผ๐—บ.

Dear listener,

From July 19th this blog will be terminated after 5 years and the e-mail address ๐—ฟ๐—ฎ๐—ฑ๐—ถ๐—ผ@๐—ฎ๐—น๐—ฏ๐˜‚๐—บ๐—ฎ๐—บ.๐—ป๐—น will no longer work!

Alternatively, from this date you can still reach Album AM for a limited period of time at the e-mail address ๐—ฎ๐—น๐—ฏ๐˜‚๐—บ๐—ฎ๐—บ๐Ÿด๐Ÿฐ๐Ÿฒ@๐—ด๐—บ๐—ฎ๐—ถ๐—น.๐—ฐ๐—ผ๐—บ.

Gepland onderhoud afgerond

Beste luisteraar, komend weekend is Album AM weer gewoon on air.

Album AM is een hobby radiostation zonder vaste uitzendtijden op werkdagen.

Tijdens het weekend is Album AM doorgaans on air van 07.30 – 18.30 uur.

Album AM top cap antenne
Album AM top cap antenne

Review 1: V115, SR-286 & ver. 2 TEF6686

Omdat er steeds vragen worden gesteld over “wat zijn goede AM portable radio’s?”, hier enkele tips omdat ik er handenvol heb getest.

De EU heeft ervoor gezorgd dat een draagbare radio die FM kan ontvangen, verplicht ook DAB+ moet kunnen ontvangen om dit, naar mijn bescheiden flut systeem (teveel compressie en bagger bereik), erdoor te drukken! Helaas is daarbij voor zover ik weet in 100% v.d. gevallen de AM hierbij gesneuveld โ˜น๏ธ.

Ik heb een groot aantal nieuwe kleine portables zoals de XHDATA D-808, de twee piepkleine Tecsuns PL-365/PL-368 en de grotere Tecsun PL990x (allen DSP) vergeleken met mijn oude, ooit nieuw aangeschafte, portables zoals de Philips D2935/D2999, Sony ICF-SW7600G en Grundig Satellit 700. De Tecsuns hebben allemaal AGC problemen (de functie is niet uitschakelbaar) waar je absoluut niet blij van wordt. De XHDATA D-808 is onhandig in gebruik en de meeste nieuwe portables laten een blikkerig geluid horen (zometeen de oplossing) dus heb ik ze weer verkocht of geretourneerd. Grote portables zoals de Grundig RR1040, buizenradio’s, KiwiSDR en een stereo high-end tuner Carver TX-11a laat ik even buiten beschouwing.

1. Een extreem goede, inmiddels 10 jaar oude DSP chip, is de NXP TEF6686 (F8602/F8605). Deze chip schijnt wereldwijd in 80% van alle nieuwere autoradio systemen te worden gebruikt. Een zelfbouw project van Sjef Verhoeven (PE5PVB) met deze chip heeft enkele jaren geleden een uitstekende radio opgeleverd (FW 1.15) welke door de Chinezen is gekopieerd, in meerdere behuizingen (mono/stereo) is gezet en voorzien is van de nieuwere FW 1.18. Helaas circuleren op Ali vele neppers of afgewaardeerde (nep DSP chip, kleinere accu, slechtere speaker) radio’s. Versie 2 van deze LW/MW/SW(AM) en FM Stereo/RDS radio heeft 2 knoppen, geen 3 (versie 1). Je moet echt opletten, er moet expliciet staan versie 2 en FW 1.18, deze kun je vanaf de buitenkant flashen, inmiddels FW versie 2.00.6. Deze radio krijg je niet over de nek, hoe dichtbij je ook bij de zendantenne staat, 113 dBuV (S9+80dB) is geen probleem! Let op: Er zit geen SSB op. De FM kent 16 bandbreedtes, echt een FM DX radiootje (64~108 MHz). AM kent 4 bandbreedtes, dat is voldoende. De radio is erg gevoelig maar omdat de behuizing van metaal is, zit er geen ferriet antenne (H-veld) in maar een spriet (E-veld) op die best veel rommel v.d. DSP ontvangt, het is dus zaak dat je er b.v. een Tecsun AN-200 (afstembaar passief 23 cm loop antennetje) aan hangt of een echte maar prijzige topper, de LFM/300-2000 van BAZ Spezialantennen http://www.spezialantennen.eu/ferritantennen/ferritantennen-n/leistungs-ferritantenne-lfm-300-2000.php . Je hebt mobiel dan zo’n beetje het beste wat te koop is en gemakkelijk in b.v. een fietstas past. Deze radio moet minstens โ‚ฌ 130,= kosten op Ali, anders heb je een nepper, of oude hardware (3 knoppen) in een nieuw (zwart) jasje met een kleinere accu, nep chip, geen passieve bas straler aan de achterkant (beter geluid) en een tafelstandaardje. Het geluid v.d. versie 2 is goed maar niet uitmuntend maar wel mooi zuiver, รณรณk op een hoog volume!

2. De Retekess V115 is het kleinste handpalm radiootje met by far het beste geluid https://nl.aliexpress.com/item/1005006086698978.html?spm=a2g0o.productlist.main.11.4353YOFsYOFsX5&algo_pvid=128a121d-0a20-446c-ba13-ad047b027942&algo_exp_id=128a121d-0a20-446c-ba13-ad047b027942-5&pdp_npi=4%40dis%21EUR%2145.69%2112.08%21%21%2148.42%2112.80%21%40211b600417113012027842985e5f3a%2112000035666398101%21sea%21NL%210%21AB&curPageLogUid=d7NDmptmIgHs&utparam-url=scene%3Asearch%7Cquery_from%3A , je kunt zelfs het lopende programma op een SD kaartje opnemen, als dicteer apparaatje gebruiken en als mediaspelertje (er zit zelfs line in op). Het radiootje kost ongeveer โ‚ฌ 15,= op Ali en je valt stijl achterover als je vanaf een SD-kaartje ongecomprimeerde audio (WAV/FLAC) afspeelt, uiteraard kan hij ook MP3, WMA enz. afspelen. Er zit AM, SW(AM) en FM Stereo op maar voor dit lage bedrag geen S-meter of bandbreedtes. Hij is niet erg gevoelig vanwege de piepkleine antennes, de LW/MW ferriet antenne meet slechts 39,4 mm en de SW/FM spriet antenne slechts 390 mm, voldoende voor lokaal/regionaal gebruik maar verwacht geen DX wonder! Een radiootje met verdraaid goed geluid, je zult versteld staan hoe hard en zuiver de bas klinkt, een stuk beter dan radio’s die qua inhoud wel 20x zo groot zijn zoals de Philips D2999. Ik heb er twee, helaas zit er best veel productie verschil in, de ene is duidelijk ongevoeliger dan de ander en produceert ook ongewenste fluittoontjes op de AM. Voor โ‚ฌ 15,= moet je dus mazzel hebben om een goede te treffen.

3. De laatste die ik behandel is een zeer interessante portable radio, de gloednieuwe Qodosen SR-286 met Nederlands trots uit Veldhoven, de NXP TEF6686 chip. Een “normale” portable radio, volgens een review scoort hij op diverse punten meer dan de maximale 5 sterren! De radio heeft geen kleurenscherm (zoals de besproken Ali TEF6686) maar uiteraard wel andere goodies v.d. chip, 16 bandbreedtes FM Stereo/RDS en LW/MW/SW(AM). Ook hier opletten, meestal op Ali aangeboden ๐˜‡๐—ผ๐—ป๐—ฑ๐—ฒ๐—ฟ 18650 3200 mAh Li-Ion accu, canvas zakje en hard case tasje. Hier https://nl.aliexpress.com/i/1005006065352016.html de beste deal ๐—บ๐—ฒ๐˜ accu en hier https://nl.aliexpress.com/item/1005006242972238.html is hij nog goedkoper maar canvas zakje een hard care tasje. Het is voor iedereen persoonlijk maar een zuivere geluidskwaliteit vind ik altijd een absolute must. Hoe klein de radio ook is, blikkerig geluid is niet om aan te horen. Helaas een minpunt, net als de D-808, banken van maar 10 presets. Stel een radio heeft 500 presets, verdeel deze dan in 10 banken van 50, dan kun je alle FM stations in รฉรฉn bank vastleggen en b.v. alle LPAM frequenties in รฉรฉn bank. Helaas, een gemiste kans met 50 banken van 10 presets. Handig dat de klok keurig op winter/zomertijd wordt ingesteld vanuit RDS. Verderop in deze blog vind je de uitgebreide review v.d. uitstekende Qodosen SR-286.

V115 | TEF6686 | SR-286
V115 | TEF6686 | SR-286
LFM 300 - 2000/SK
LFM 300 – 2000/SK
Retekess V115
Retekess V115
V115 interne antenne
V115 interne antenne

De nieuwe Qodosen SR-286 is bezorgd

Iets meer dan week na de bestelling is de nieuwe aanwinst op 22 januari afgegeven, de eerste “gewone” portable radio met de beroemde NXP TEF6686 chip. Het eerste wat gaat gebeuren is demontage, kijken of er werkelijk de trots van NXP in zit, we geloven de Chinezen uiteraard niet zomaar op hun bruine ogen!

De eerste indruk, hij ziet er keurig uit, bezit een stevige behuizing en qua afwerking ongeveer gelijk aan de XHDATA D-808 en Retekess V115, geen topklasse afwerking maar dat kan ook niet voor dit geld. Het radiootje weegt “niks” zonder accu, deze wordt zoals bekend niet altijd meegeleverd en kost ongeveer โ‚ฌ 4,=. Er zitten twee tasjes bij, de matzwarte is een hard case met een netje waar b.v. het oplaadkabeltje (geen USB C trouwens) en een extra accu in kan. Teleurstellend dat er geen enkele uitleg zoals een beknopt blaadje als startgids bij zit, op internet vind je echter in no time een uitgebreide User Guide en Quick Start Guide.

De radio startte niet op met de accu die ik had gekocht. Wat blijkt, er moet een 18650 in waarbij de +pool uitsteekt zoals bij een standaard batterij het geval is. Mijn 18650 is vlak aan de bovenkant en maakt daarom geen contact, het batterijvak is stabiel uitgevoerd maar het nadeel is dat een vlakke accu niet werkt. Even opletten welk type 18650 je bestelt dus.

Het geluid is goed, niet blikkerig zoals een XHDATA D-808 maar niet zo vol als de piepkleine Retekess V115 die echt bespottelijk goed klinkt met zijn passieve bas straler in de achterkant v.d. behuizing.

De spriet antenne voelt stabiel aan en kan 360 graden draaien, vanwege de grootte v.d. radio is deze niet erg lang, de interne ferriet is zo lang als mogelijk is voor de behuizing, de gevoeligheid is verrassend goed. Even snel over de AM gescand, geen rare spiegels en bijgeluiden, dat is fijn. Op LW was BBC Radio 4 op 198 kHz bijna ruisvrij in de woonkamer te horen en daarmee stukken gevoeliger dan andere DSP radiootjes zoals de Tecsun PL-360/365/368. Ook geen irritant AGC gereutel te horen zoals op de DSP Tecsuns.

Als enige portable radio heeft deze een 6 – 36 dB attenuator en een 20 dB amplifier ingebouwd net als een externe antenne aansluiting die op alle banden werkt. Wel een stevige tegenvaller, de S-meter geeft zeker 8 dBuV teveel aan en waar niets te horen is soms wel 26 dBuV. Handig dat de klok keurig op winter/zomertijd wordt ingesteld vanuit RDS.

Qodosen SR-286
Qodosen SR-286
User & Quick Start Guide
User & Quick Start Guide

De nieuwe Qodosen SR-286 “gesloopt”

Uiteraard het eerste wat je doet is even de Qodosen SR-286 “slopen”. Het kastje zit stevig in elkaar met 6 kruiskop schroefjes, keurig rubberen voetjes om trillingen te voorkomen als het volume hoog staat en op de achterkant zit een uitklapbaar tafel standaardje met weer een rubbertje tegen trillingen als hij ingeklapt is, keurige afwerking!

Voor zo’n klein borstzak radiootje zit er een “grote” 78 mm ferriet antenne in waarmee je perfect kunt uit nullen. De stevige FM antenne is 490 mm lang, nogal kort maar de ontvangst is prima net als de AM. Er is voor alle banden een 3,5 mm externe antenne aansluiting voorzien (rechtsonder) en mooi, je kunt de spriet voor de AM gebruiken als je een locatie vindt zonder storing. De spriet is gevoeliger, niet richting gevoelig maar de 20 dB amplifier moet daarvoor wel worden ingeschakeld, helaas is dan wel een rateltje in de audio te horen.

Verder zien we 2 keurig RF afgeschermde units, welke geen mengproducten naar de ferriet/spriet antenne strooien, mooi zuivere ontvangst. Nog even de blikjes demonteren om te kijken welke chip eronder zit!

Er zit een goede speaker in, keurig afgesloten als een soort drukkamer boxje met wรฉรฉr een rubbertje tegen trillingen. Hij produceert een mooi vol geluid maar kan niet tippen aan de Retekess V115 omdat die zijn gelijk grote maar iets dunnere kastje (platte accu) gebruikt als drukkamer (rubber seal) รฉn een mini passieve bas radiator gebruikt. Dat daar tientallen jaren geleden niet eerder een fabrikant op is gekomen, het is een gouden vondst!

Nog een vertaald stukje gevonden over de gloednieuwe Qodosen SR-286:

“Ik begrijp dat deze radio is geboren uit het initiatief van รฉรฉn of enkele DX’ers in China, het ging naar crowdfunding, kreeg feedback van 300 leden van de Chinese SWL-gemeenschap en onderging de zegen van dezelfde ingenieur die al tientallen jaren werkt voor Eton, Redsun en XHData. Ze slaagden in hun onderneming, de Qodosen SR-286 zal worden herinnerd als mijlpaal zoals de DE-1103, PL-600 en D-808.”

Qodosen SR-286 "gesloopt"
Qodosen SR-286 “gesloopt”